Bademcik şişmesi en sık soğuk algınlığı gibi viral enfeksiyonlar sırasında görülür. Boğazın arka kısmında, sağda ve solda yer alan bademcikler bağışıklık sisteminin bir parçasıdır. İltihaplandıklarında şişip kızarabilir ve yutkunmayı ağrılı hâle getirebilirler. Bu duruma bademcik iltihabı (tonsillit) denir. Çoğu kişi birkaç gün içinde rahatlar. Ancak nefes almada güçlük veya tükürüğü yutamama gelişirse acil yardım gerekir.
Bademcik şişmesi neden olur?
Hem çocuklarda hem de yetişkinlerde en sık neden virüslerdir. Boğaz ağrısına öksürük, burun akıntısı veya ses kısıklığı eşlik ediyorsa viral enfeksiyon daha olasıdır. Şikâyetler genellikle enfeksiyon geriledikçe hafifler.
Bademcik şişmesine bakteriler de yol açabilir. Bunların başında, halk arasında beta olarak bilinen A grubu streptokok gelir. Özellikle 5–15 yaş arasında görülen bu enfeksiyonda boğaz ağrısı aniden başlayabilir. Ateş, yutkunurken ağrı ve boynun ön tarafında hassas bezeler görülebilir. Öksürük ve burun akıntısı ise daha seyrektir. Belirtilerin bu şekilde başlaması, tek başına tanı koymak için yeterli değildir.
Bademcikte beyaz lekeler ne anlama gelir?
Şişmiş bademciklerin üzerinde beyaz veya sarımsı bir tabaka oluşabilir. Aynada görülen bu lekeler sıklıkla “Antibiyotik gerekir mi?” sorusunu akla getirir. Ancak bademciğin görünümü tek başına enfeksiyonun nedenini göstermez. Streptokok enfeksiyonu beyaz lekeler olmadan da gelişebilir.
Özellikle ateş ve belirgin yutkunma ağrısıyla birlikte beyaz lekeler varsa tıbbi değerlendirme alınmalıdır. Gerektiğinde bademciklerden ve boğazın arka duvarından pamuklu çubukla örnek alınır. Hızlı streptokok testi veya boğaz kültürü tedavi kararına yardımcı olur. Streptokok enfeksiyonu doğrulandığında antibiyotik kullanılır. Antibiyotikler virüslere etki etmediğinden önceki bir hastalıktan kalan ilaca kendiliğinden başlanmamalıdır.
Bademcik şişmesine evde ne iyi gelir?
Yutkunmak ağrılı olduğunda öncelik yeterince sıvı alabilmektir. Evde uygulanabilecek şu yöntemler boğaz ağrısını hafifletebilir.
- Sık aralıklarla küçük yudumlar için. Serin su boğazı rahatlatabilir. Ilık içecekleri daha kolay yutuyorsanız onları tercih edebilirsiniz.
- Yumuşak yiyecekler seçin. Yutkunurken boğazınız acıyorsa yoğurt, püre veya ılık çorba gibi kolay yutulan seçenekleri deneyebilirsiniz.
- Yetişkinler ılık tuzlu suyla gargara yapabilir. Bir bardak ılık suda yarım çay kaşığı tuzu eritin. Gargara yaptıktan sonra suyu tükürün. Küçük çocuklara gargara yaptırmayın.
- Dinlenin ve sigara dumanından uzak durun. Duman, zaten hassas olan boğazı daha fazla tahriş edebilir.
Bademcik şişmesi kaç günde geçer?
Bademcik iltihabında ağrı ve yutkunma güçlüğü çoğu kişide 3–4 gün içinde hafifler. Bazı kişilerde iyileşme bir haftayı bulabilir. Belirtiler bir hafta içinde düzelmiyorsa veya boğaz enfeksiyonları sık sık tekrarlıyorsa muayene gerekir. Ağrı yüzünden su içmek belirgin biçimde zorlaşmışsa bir haftanın dolmasını beklemeden, aynı gün değerlendirme alınmalıdır.
Tek taraflı bademcik şişmesi ne zaman acildir?
Boğazın bir tarafında hızla şiddetlenen ağrıya ağzı açmakta güçlük veya sesin boğuklaşması eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekir. Ağrı aynı taraftaki kulağa da vurabilir. Bu belirtiler, bademciğin çevresinde irin birikmesiyle oluşan bir apseye işaret edebilir.
Nefes almakta zorlanma, tükürüğü yutamama veya ağız ve boğaz içinde hızla artan şişlik varsa 112’yi arayın. Özellikle çocuklarda, boğaz ağrısıyla birlikte tükürüğün ağızdan akmaya başlaması yutma güçlüğünün işareti olabilir.
Bademcik şişmesi bulaşıcı mı?
Şişmeye yol açan virüsler ve bakteriler yakın temasla başkalarına geçebilir. Elleri düzenli yıkamak, öksürürken veya hapşırırken ağzı ve burnu mendille kapatmak bulaşma olasılığını azaltır. Ateş sürerken veya kişi günlük işlerini yapamayacak kadar halsizken evde dinlenmek ve yakın teması azaltmak uygundur.
